Weblog2

Zondag, 21. Juli 2013 - 16:58 Uur
Het Spookhuys

Het restaurant het Spookhuys in het enig overgebleven gedeelte van de middeleeuwse burcht St. Lucia te Hattem, in de volksmond de Dikke Tinne genoemd vanwege de imposante torens.
Op deze unieke locatie waar volgens zeggen nog steeds een spook rondwaart, kunt u genieten van onze specialiteiten.

Vier jaar heb ik in Hattem gewoond, maar nooit heb ik verhalen als deze gehoord. Maar het Spookhuis bestond toen allang net als het Daendels poortje waar je af moest stappen als je er per fiets wilde passeren. Maar nu Kladdegat ter sprake komt, vind ik dit volgende verhaal:

Lang geleden vertelden de Hattemers uit eigen ervaringen dat de verhalen over spoken in 't Spookhuys geen sprookjes waren. Spoken die in de nachtelijke uren rond dwaalden en heimelijk, in de ondergrondse gangen, spookhond ´Kladdegat´ontmoetten.
Er zijn verhalen rondom die spookhond Kladdegat: Spoken bestaan.

Op een nacht zat Arend- Janszoon rechtop in bed. Hij hoort de klok slaan en telt de slagen. Het is 12 uur, de tijd van het spook, hij weet het zeker. De koeien houden op met eten en staren verstijfd naar de trap als hij de klok 12 uur hoort slaan.
Ze zien hoe het spook de trap af dwaalt, over de deel zweeft en verdwijnt in de gangen onder ´t Spookhuys. Na enkele minuten is het weer rustig, helemaal stil, alsof er niets gebeurd is.
In de tuin van het huis staat een geraamte met een sabel, het ontzielde lichaam van een kozak, een verdwaalde Rus. In de nacht was deze overvallen door generaal Souman, de dappere generaal die de kozakken keerde. Nazaten van hem wonen nog in de stad.
Broer Albert neemt op een nacht de sabel mee in de hoop het spook te kunnen imponeren. Om twaalf uur 's nachts staat hij onder aan de trap, zwaaiend met zijn zwaard. Al zwaaiend zakt hij plotseling ineen als een pudding. Als hij bijkomt vertelt hij dat hij een vreemde man onder aan de trap heeft gezien. "Daarboven aan de trap," zegt hij "en hij heeft mij met vuurspuwende ogen aangekeken!"
Het spook in ´t Spookhuys deinsde nergens voor terug. In de onderaardse kerkers dwaalde hij rond. De kreten van zijn slachtoffers, aan ketenen gebonden, waren in de wijde omtrek nog te horen!
Het was Jan Visscher, een stoere bewoner van Hattem, die begin 1800 de spookhond te lijf ging. Het hondengat, waar de spookhond woonde, werd door Jan eigenhandig dichtgemaakt.
Een stenen muur van behoorlijk kalk en steen
maakte dat het spook 'Kladdegat' voorgoed verdween...

Zaterdag, 20. Juli 2013 - 08:23 Uur
Bollebak en Kladdegat

Nichtje Suze en haar vriendin bij Kladdegat, afgelopen jaar op de brug aan de Dorpsweg. Hij ligt veilig aan de ketting. Het beeld werd gemaakt door Jan Erik Barendsen in 1993.

Zoals wij vroeger in Linde de Bollebak hadden waarmee je bang gemaakt kon worden, hadden ze in Hattem Kladdegat. Het was een soort hondachtig beest. Ik denk ook dat die misschien dezelfde functie had. De bollebak, een soort watergeest, huisde voornamelijk in gevaarlijke kolken of beekjes en opoe hield ons op die manier bij de gevaarlijke laoke weg.
Kladdegat was meer het Hattemer spook. Het hondachtige wezen huisde in de donkere tunnels onder de stadsmuren aan de Adelaarshoek, inderdaad, in het Spookhuys. De Hattemers rilden als ze ’s nachts het naargeestig gehuil en het gerammel van kettingen meenden te horen.
De spookhond was zo levensecht dat ze het ’s avonds laat niet waagden om zich in donkere hoekjes rondom de stadsmuur te begeven. Tot in de 20ste eeuw bestond er nog een heilig ontzag voor Kladdegat, waarvan opvoeders dankbaar gebruik van maakten: ‘Pas maar op, anders komt Kladdegat je halen.’

Angst. Aan de ketting, de ogen vol vuur.
Vastgeketend aan Hattems muur
Met een boog er omheen, anders doet hij u wat!
Waakt u voor spookhond 'Kladdegat'.

Donderdag, 18. Juli 2013 - 21:32 Uur
Drieten

Toen ik Wim vertelde van de geut’ndrieter bij de Dijkpoort moest hij lachen: ’Echt Hattems um der zoiets van te maken, net as de Strontkleppe'.
Dat woord drieten wordt ook in de Achterhoek gebruikt èn in Twente. Een paar bekende uitdrukkingen:
Noe he'j ’t schaop an ‘t driet'n , --oh wat erg, nu hebben we gedonder in de tent
Ik loat mie nich in 'n tuk driet'n. --Ik heb met jou nog een appeltje te schillen,
Er is zelfs een songtekst van Jovink En De Voederbietels met : Schoap An't Drieten
‘s Winters as de boer'n ies driet dan is ’t kold. -- 's Winters, als de boeren ijs poepen dan is het koud)
Opoe Bijenhof bezigde het woord drieten vooral als ze kwaad was: Och … loop toch hen drieten.
En een klein kind werd vaak wat liefkozend: mien drietebuul genoemd
Wim kent trouwens nog een uitspraak van een echte Hattemer die goed kwaad was op een van de neven van der Kolk: ‘Kom es hier ie…dan za’k oew köppien op een päöltien zett’n. Wie het herkent mag het zeggen…

Donderdag, 18. Juli 2013 - 11:58 Uur
De geut'ndrieter

Hattem is niet alleen een heel oud middeleeuws stadje, 700 jaar stad is een paar jaar terug nog uitbundig gevierd, maar ook is heel veel bewaard gebleven zoals wij in het Voerman Museum ook het een en ander tegen kwamen. Maar wat ons bij de Dijkpoort meteen opviel was de stenen afbeelding van een zittend mannetje. Daar word ik altijd zo nieuwsgierig van en ging op zoek… en… vond.

De geut’ndrieter
Wat zit er toch op de muur achter de Dijkpoort?
Is het echt een man die hier zijn behoefte doet?
Jazeker. Het beeld verwijst naar de uitbouw van de poort. Deze fungeerde in de negentiende eeuw als toilet voor de poortwachters. Riolering hadden ze nog niet in de middeleeuwen, dus de uitwerpselen vielen zo naar beneden. Het beeld kreeg al gauw de bijnaam geut’ndrieter.

Dinsdag, 16. Juli 2013 - 13:01 Uur
Effen een paar beume....

Maar niet te völle... want...

Het zal wel aan mij liggen, maar het schrijven in de Hattemer streektaal is wel erg ingewikkeld om te volgen voor een niet Hattemer. Daarom heb ik het volgende verhaaltje uit Heemkunde Hattem maar omgezet in het Achterhoeks van mijn geboorteplaats: Vorden.

't Is al weer een jaor of wat elene dat der bi’j de buren een nieje schure achter ’t huus ebouwd zol wodd’n. Um wat meer ruumte te krieg’n , moss’n der een paar beume umme ezaagd wodd’n. Nao wat hen en weer gepraot in de buurte, krege wi’j de belofte dat der een stuk of wat zoll’n komm’n helpen. En daor ging ’t hen.
Buurman Hendrik kwam met de kettingzage anzett’n. Gait met de biele en een paar töuwe. Der wodd’n een leere teegn de boom an ezet en toe kon ’t fees beginn’n.
Grote dikke tekke dee der of ezaagd wodd’n velen met ’n smak op de grond en de werkluu en een stuk of wat kiekers mossen oppassen dat ze der niet ene op de kop kregen.
Alles wodd’n op ’n bult egooid umme te versnippern, tötdat der ene had bedach um van de tekke een paosbult te maak’n.
Driekus dee an de andere kante van de weg woon’n en al ’t geheister al een tiedjen anezeen had, dach bie-j em zelf: 'Dee kans mot ik griep’n’. Hee schrok van zien eigen stemme en reep:’Jonges, ik hebbe ok een boom dee ik graag umme wil hemm’n. ’Wat verwonderd kekk’n de werkluu opzied. Nao wat smoez’n onder mekare wodd’n ze ’t ens um um ok voort te help’n.
‘Hoe is-t Driekus, zit der nog wat veur òns an?’, reep den enen met de zage in de hande, ‘een paar fleskes bier? Öf he-j meschien nog wat anders onder de körke?’
Umdat ze’m al langer kenn’n as vandage, wach’n ze ’t antwoord mor neet of en ging’n wieter met eur wark en belaov’n dat ze zo wel zoll’n komm’n.
Efkes later namm’n ze eur grei op en leup’n op Driekus zien land an, waor een olden knoesterd van een boom ston. Ie könt et geleuven of niet maor Driekus heulp noe ok met, noe ’t um zelf mar anging. Den eersten de beste tak den afezaagd was, grep e vaste en slepp’n um, achterste veurten lopend, achter um an. Maor umdat Driekus nogal stief in de butte was, had e der aardig meuite met. Daor kwam ok nog bie’j dat e de gruppe aover mos met zien vrachjen. En veurdat e der erg in had, was e der al en tuumeln zó de modderige gruppe in. Daor lag Driekus, hatstikke klem, hee kon gien kante uut. Der zat niks anders op dan um met een paar man uut de blubber te trekk’n. Ze zett’n um weer op de bene en verfaltereerd ston e um zich hen te kiek’n. Toen ze zaag’n dat um niks mankeern, konn’n de werkluu zich niet langer inholl’n en schotten toch stiekem in de lach.
Driekus dee der uutzag as een echte kleikloete, dee net of e gek was, pakk’n de tekke weer op en slepp’n der met weg öf der niks gebeurd was.
Nao een tiedjen vroog’n ze um:’Driekus, mo’j noe eers niet wat anders antrekk’n?’ ’Neu…', was zien weer woord,’t dreugt wel weer op en dan valt ’t smeer der zo wel af’.
Völle hef Driekus niet uut espookt, maor hee hef wel de hele middag zien modderkloffie aneholl’n en mèt de opgedreugde blubber in zien oorn, oog’n en neuze.

Nieuwe bijdrage  Oudere bijdrage

Aanmelden