Weblog2

Na 17 jaar komt Herman vanuit Iowa weer thuis op de Boskamp. Gedurende de hele oorlog was er geen contact. Toen Hendrik Jan zo plotseling overleed probeerde Herman over te komen en dat lukte in juni 1946. Hij bezocht de hele familie en ik herinner me zelfs dat hij bij ons op de Haar is geweest. Niet zozeer de beelden ervan maar wel de uitroep: ‘Herman kump d’r an, Herman kump d’r an’.
Hier staat hij naast zijn verdrietige moeder, onze opoe, die binnen een paar jaren twee van haar kinderen verloor aan de gevolgen van een verkeersongeluk.
Nu ik haar zo bezig zie aan het spinnenwiel ben ik eigenlijk benieuwd of meer van de kleinkinderen zijn die kunnen spinnen. Ik doe het nog steeds op mijn Louët, alleen niet meer zo vaak als vroeger. Ik heb het zelfs een aantal groepen op de Marnixschool aangeleerd met spintol. Wim had er een heel stel voor me gemaakt. Voor het verven van de wol gingen we naar ons huis aan de overkant.

Ergens rond 1950/51 werd nichtje Erna geboren, als 4e in het gezin van Hendrik Jan en Jo. Na 3 jongens nu een meisje. Ze werd naar opoe Berendina genoemd net als zus Diny, Diny uit de Steeg, Berdena Uit Iowa en Ineke Kettelarij.
Opoe was gewend om van niets toch iets te maken. Ze had een speciale manier van verstellen door een extra stukje stof op de slijtplek van een broek of overal te zetten en er met zigzag lijnen met de naaimachine overheen te gaan. Ook benutte ze briefpapier zo voordelig mogelijk. Ze schreef er schuin nog een paar keer doorheen en het was warempel nog goed leesbaar.
Zo maakte ze van lapjes deze pop voor Erna. Ze was er gek op, net als op haar opoe. Ze was zo’n fan van opoe’s manier om haar bord vast te houden, zo balancerend op haar hand, dat ze het als 4 jarige ook wilde proberen. Jammer, mocht niet van moeder Jo.
Voor ik in 1962 naar Hattem vertrok viel ik 2 weken in op de school in de Wildenborch. Ik sliep gewoon aan de overkant bij oom Wim en tante Janna, heel gezellig. Erna zat toen in klas 6 en zou een jaar later van school gaan. Ik zag haar soms op een bruiloft of begrafenis, maar toen wij eenmaal gingen kamperen op De Boomgaard gingen we geregeld bij haar aan en liet ze haar schatten zien. Eén ervan was het lappenpopje, met liefde gemaakt door opoe.

Vervolg 1 juli 2013–
Natuurlijk komen bij een begrafenis herinneringen boven. Tijdens de dienst werd het lied: Neem Heer mijn beide handen gezongen. Het was het lievelingslied van onze vader Hendrik Jan en waarschijnlijk ook van Heintje. Ik heb het als kind leren spelen op het orgel en kan het nog steeds niet met droge ogen meezingen. Hendrik Jan van Middelkoop werd in 1946 na het overlijden van Hendrik Jan geboren. Hij was het die het mooie gedicht van Hanna Lam voorlas op het kerkhof:

De mensen van voorbij
wij noemen ze hier samen
De mensen van voorbij
wij noemen ze bij namen
zo vlinderen zij binnen
in woorden en in zinnen

De mensen van voorbij
zij worden niet vergeten
De mensen van voorbij
zijn in een ander weten
bij God mogen zij wonen
daar waar geen pijn kan komen
De mensen van voorbij
zijn in het licht,
zijn vrij.

En zoals zo vaak bij een begrafenis was er ook een weerzien met familie. Vlakbij de Begraafplaats aan de Lentsesteeg in Rheden was er in de Bistro naast voormalig hotel de Roskam een gelegenheid om te condoleren en na te praten. Ik zag dat er ook foto’s van tante Heintje en haar familie werden getoond. Gerrit had in de kerk nog gememoreerd dat ze hadden gedacht dat hun moeder nog wel veel ouder zou worden, misschien wel de oudste van Gelderland… Nederland of …Europa. Toch was er onverwacht een einde gekomen. Oom Bram, de jongste van de 10 Egginks en de enige die nog leeft was in zijn eentje met ze auto uit Durgerdam komen tuffen en was met tante Jantje de spil van de Egginksgroep aan de koffietafel. Tante Jantje, erg fragiel nu, werd door Erna gehaald en gebracht. Zo zaten we met een deel van de Egginksfamilie bij elkaar en wisselden ervaringen uit. Ook mooi om te zien hoe de trekken van Heintje en Koos terug te vinden zijn in hun kinderen.

Of course a lot of memories appear when you attend church and funeral. When were singing : Neem Heer mijn beide handen’I realized that was the favourite song of dad Hendrik Jan just as it was Heintje’s and from more of the Boskamp children. I learned it playing the organ and am not able to sing it with dry eyes. Hendrik Jan van Middelkoop was born in 1946 after my dad had died. It was him who read the next poem from Hanna Lam at the graveyard:

People who are gone
We call them here together
People who are gone
we call them by their names
so they flit into
words and sentences

People who are gone
will not be forgotten
People who has gone
are in another knowing
with God they may live
where no pain is any more
The people who are gone
are in the light,
are free.

And as usual a funeral is also meeting family. Nearby the beautiful graveyard in the woods in Rheden was the Bistro next to the former Hotel De Roskam where we were able to give our condolences to the family and have a talk. I saw pictures shown with a beamer about tante Heintje’s life. Gerrit had memorized in church they had the idea their mother could be the eldest person in Gelderland… Nederland and… perhaps, Europe, but it ended before. Oom Bram, the youngest of all 10 children from De Boskamp, is alive yet and came by his own car from Durgerdam in spite of his age of 92. With tante Jantje he was the centre at our coffee table. Tante Jantje, very fragile now, had come with Erna. So we were sitting and talking about family stuffIt was good to see van Middelkoop and Eggink facial expressions in their children.

Foto: op bezoek bij tante Heintje, 2009.

Op 1 juli 2013 schreef ik over het afscheid van onze tante Heintje, Johanna Hendrika Jansen- Eggink, 103 jaar oud. Een voltooid leven. Het hoort eigenlijk wel bij deze serie foto’s uit haar leven.
De afscheidsdienst was in de haar vertrouwde kerk in Gorssel en ze werd begraven in Rheden bij haar eerste man Jacobus van Middelkoop.
Ik ken haar niet anders als opgeruimd, altijd positief. ‘We hebben van haar genoten’, stond ook onder aan de rouwbrief.
Bijzonder was ook de kaart die de kinderen hadden gekozen. Er werd al bedacht wat toch de betekenis kon zijn, vertelde haar jongste zoon Gerrit. De drie bomen, weerspiegeld in het water,- de drie mannen die zo belangrijk in haar leven waren enz.? Zover ging Gerrit niet. Dit is een mooie ets van Escher en tante Heintje hield van het uitzicht op de vijver waarin grote karpers zwommen en de witte kon ze het best onderscheiden.
Hij haalde zijn zus Nel aan als de koningin van de mantelzorg. Alle kinderen bekommerden zich om hun moeder maar Nel was degene die er heel vaak was.
Soms zag tante Heintje meer dan een ander. Zo zag ze een tijdlang haar tweede man Gerrit op het bankje bij de vijver zitten, met hoed en al. Hij was ook al overleden toen. Ze wist wel dat hij het niet kon zijn, maar toch zag ze hem. Net als de twee kindertjes in haar kamer. Je zou zeggen dat ze iets van haar vader mee had gekregen, die zag ook meer dan de gewone man. Gerrit vertelde ook dat ‘toevallig’ een paar weken geleden ze haar levensverhaal had verteld aan iemand die het in de krant van de Zorg wilde plaatsen. Dat las hij nu voor, zoals zijn moeder het had verteld, heel mooi. Zo vertelde ze dat ze vroeger een keer per jaar naar de familie op ’t Piepenbelt in Eefde gingen met de kleedwagen. De meisjes met mooie witte schortjes die eenmaal aangekomen snel verruild werden voor een gekleurd exemplaar. Hier kon ze al goed opschieten met neef Jan. Hij zou haar derde partner worden en de laatste 10 jaar van zijn leven brachten ze samen door. Maar ook haar leven met Koos was bijzonder. Ik ken heel wat foto’s met de hele rits kinderen op een rij. Ze vertelde me eens dat ze gewoon bij haar kwamen om te vragen of ze een foto van haar gezin mochten maken. Dat is weer een voordeel. Ook schoondochter Lida gaf heel ontroerend weer wat moeder Heintje voor haar had betekend. Het was een aaneenschakeling van liefdevolle herinneringen. Ik weet nog dat ikzelf, net in de drie kleine kinderen, aan haar vroeg of ze het niet vreselijk druk had gevonden met tien. ‘Ach’, zo zei ze, ‘ik heb ze niet allemaol tegeliek gekrege’. En… ze had haar oudste Josien, die net als vroeger tante Hanna, vroeg van school gehaald werd om bij te springen in zo’n groot gezin. De geschiedenis herhaalde zich… Maar liefde was toch het belangrijkste gereedschap in haar gezin net als dat vroeger bij haar ouders was.
Gerrit besloot zelf zijn verhaal met zijn blik op de vijver met de dikke karpers, maar de witte vis… zag hij niet meer.

See you, tante Heintje…

That day, the first of July 2013 we attended the service and the funeral of tante Heintje, 103 years old, a completed life, always positive. A full church with all her children and grandchildren, family and friends. Youngest son Gerrit told about her life, he called his sister Nel as the Queen of Carer, while she was able to take a lot of care for her mother, but all of them loved their mother very much. Also daughter in law Lida,who is married with Koos, told about her life with mother Heintje.
Sometimes Heintje could see special things. So after her second husband died, she saw him, while she was looking out of her window, sitting at the pond outside the elderly home, not once but very often. She knew it was not possible but she just saw him, just as she saw the two little children in her room sometimes. Something like her father who was able to see more than others.
Heintje enjoyed life at every moment, just day by day. She loved the sight out of her window to the pond with the big fishes, especially that white one she could see.
Gerrit told also about the woman who just came to write about tante Heintjes life, only a few weeks ago, and he read it for us like his mother had told her. All about her life at the Boskamp, about her life with Koos in De Steeg and all her 10 children. How Josien was a great help for her when she left school just as tante Hanna had to do when the care for all the 10 from the Boskamp took too much from opoe. History repeats. But also love was the most important gift that used to be in her house like it was at the Boskamp where she was born.
Gerrit ended his story by telling about his last sight out of the window from tante Heintje’s room and saw all the big fishes, but no white one any more.

Ook die zomer, net voor haar 100e verjaardag zochten Diny en ik haar op. Ze vertelde over haar nieuwe achterkleinkinderen en wij konden ze bewonderen. Ze wist precies te vertellen van wie ze waren. Ze straalde.

En ze mocht het beleven, 100 jaar. Het werd een feestje. Veel van haar kinderen maakten het mee en de burgemeester kwam op bezoek om haar te feliciteren. Heintje genoot ervan.
Wat later werd er zelfs een film gemaakt over de 100 jarigen in dit Zorgcentrum. Er waren er zelfs 3. Toen de presentator Heintje vroeg wat haar toch geheim was om zo oud te mogen worden, had ze gezegd: ‘Altijd blijven lachen’.

Ik denk dat de meesten van haar kinderen redelijk in de buurt zijn blijven wonen. Herman en Ineke zijn in het huis van haar en Gerrit gaan wonen naast Nellie. Jozien woont ook nu nog steeds in Rheden en bezocht haar moeder zeker eens per week. Ook Coby woonde dichtbij. Alleen Dinie woonde in Zwitserland waar ze in een hotel werkte. Toen we tante Heintje hier bezochten was Jozien er ook en vertelde tante Heintje over het ziekzijn van Dinie en dat een paar van de broers haar nog opzochten voor ze zou overlijden. Dit jaar 2009 zou Heintje 100 worden.

Ik kan me niet meer precies het jaar herinneren, dat we samen met Berdena tante Heintje opzochten die intussen op Zorgcentrum De Borkeld woonde in Gorssel. Gerrit was intussen overleden en korte tijd heeft ook zus Hanna hier nog gewoond toen die op hoge leeftijd was.
Toen Herman en Harold eens overkwamen naar Nederland vierden we gezamenlijk de verjaardag van tante Jo in de Wildenborchse Kapel. Ook tante Heintje was er, samen met haar neef Jan van de Piepenbelt zoals ze genoemd werden. Hij was ook op leeftijd en weduwnaar en had een kamer naast haar gekregen in het Zorgcentrum.
Maar ook hij was hier al overleden.
Tante Heintje hield altijd de moed er in. Ze had net een nieuwe stoel aangeschaft, een mooie blauwe, want zo zei ze: ‘Ik wil nog graag 100 worden’. Ze genoot nog met volle teugen van haar kinderen, klein- en achterkleinkinderen.

Voor ik naar Hattem vertrok in 1962 ging ik even bij vriendin Erna aan in haar ouderlijk huis in De Steeg. Zij zou na de vakantie in Emmeloord beginnen voor de klas. Het was meteen een aardige gelegenheid om tante Heintje eens op te zoeken die iets verderop woonde in de boerderij die eigenlijk in het dorp stond. Er waren geen andere boeren dichtbij. Het was een gezellig bezoekje.
Daarna verloor ik de ooms en tantes die verder weg woonden wat uit het oog. Ik begon aan mijn nieuwe baan, ontmoette Wim, kreeg nieuwe vrienden, trouwde, kreeg kinderen en verhuisde een paar keer. Heintje was intussen alleen komen te staan na het overlijden van Koos.
Na een periode vond ze weer nieuw geluk bij een weduwnaar zonder kinderen Gert Jansen die de hare meteen in zijn armen sloot. Ze trok bij hem in en haar jongste dochter woonde naast hen in de boerderij van Gert. Samen bezochten ze ook Herman en Nettie in Iowa.
Op verjaardagen zagen we haar nog wel eens. Altijd positief!

Ergens eind jaren 50 werd deze foto gemaakt van het voltallige gezin van Middelkoop, al met aanvulling. Jozien met Dolf en Coby met Karel. Heintje en Koos zie ik met een bloem op, het zal waarschijnlijk ter ere van hun 25 jarig huwelijk zijn.
Ik herinner me dat tante Heintje vertelde over haar mooiste moment van de dag. Dat was wanneer iedereen thuis kwam en ze samen aan tafel zaten en iedereen kon vertellen over wat ze die dag beleefd hadden.