admin

Voordat Wim echt de zee op ging werd er met de vrienden een vakantie gepland. Ze gingen op de fiets naar Zuid Limburg. Ik weet dat in elk geval neef Jan en Dick Oosterbroek en waarschijnlijk ook Kasper Spannenberg van de partij waren. Op de Couberg in Valkenburg werd de tent opgezet en bij een boer stro gehaald als ondergrond om op te slapen. Wim vertelt nog wel eens over die grote pan aardappelen die er geschild werd en waar ze nog niet genoeg aan hadden. Ik zie hier dat hij die pan achterop z’n bagage heeft hangen.
Hij moest alleen wat eerder naar huis omdat het nu echt ging gebeuren… de zee riep. Hij moest aanmonsteren. De weg van Zuid Limburg naar Hattem was lang. Onderweg ergens in de buurt van Roermond kwam hij achter een bromfiets te rijden… zo’n plofje. ‘Waar moet je heen?’, vroeg de man. Hij vertelde dat hij nog helemaal naar Hattem moest die dag en ik heb begrepen dat hij urenlang bij hem in het wiel heeft gehangen tot aan Arnhem toe. Dat scheelde heel wat energie. Diezelfde dag was Wim weer terug in Hattem.

Foto: De neven Jan en Wim van der Kolk rijden voorop…

Tijdens één van onze gezamenlijke weekenden vertelde Ben:
Ook op de van Heemstraschool gebeurde in die tijd ( jaren 50) wel eens wat waar je nu problemen mee zou krijgen als onderwijzer. Ik zal geen namen noemen, maar er was één onderwijzer, nog wel een vriend van de familie die er wat van kon. Onderwijzers waren toen nog heer en meester in hun koninkrijk. De jongens van Ben z’n klas hadden gymnastiek gehad terwijl de meisjes handwerkten. De jongens kwamen naar de zin van meester veel te laat aanzetten. Hij zou ze wel krijgen. Hij liet de jongens één voor één binnen komen. Daarna hoorden de jongens op de gang een vreselijk gegiechel en lachen van de meisjes. Daarna moest de volgende naar binnen. Weer volgde daar dat gegiechel op. Er waren er zo al een heel stel naar binnen. Ben was bijna aan de beurt, maar die werd wel nieuwsgierig wat er daar in die klas gebeurde en waarom die meisjes zo moesten lachen. Hij was toen ook al vrij lang en terwijl de volgende binnen was zag hij al springend door het raam boven de kapstokken dat meester de jongen een harde trap onder z’n achterste gaf voor hij mocht gaan zitten en dacht: Dat overkomt mij niet. Toen hij naar binnen moest ging hij gelijk linksaf naar z’n plaats. “Hee, hier komen jij”, riep meester. Ben keek wel uit. Hij had een vervelende ontsteking in zijn wang en had geen zin in een confrontatie. Na een paar waarschuwingen kwam meester op hem af, kneep in Ben z’n wang waar die ontsteking in zat en trok hem zo de bank uit. “’t Dee zo gloepens zeer”, zegt Ben, “en hee wis ’t er van. Vieze vuile klootzak, schold ik hem uut. Toen was ’t in één streep naor huus”.
Hij vertelde het voorval thuis. Maar toen deze meester weer eens met moeder sprak is dit voorval door geen van beiden ooit benoemd.

Foto: Samen een weekend uit, hier in de buurt van de Loreley am Rhein.

Het is zover. Gistermorgen om 10 uur stond een man in rood en één in oranje klaar. De een zelfs met een kabouter Plop muts op vanwege de kou, want het had aardig gevroren die nacht. Met vereende krachten werden de drie oude sparren die te dicht op de schuur stonden geveld. De een was al dood en vermolmd en de anderen stonden wat wiebelig maar ze hadden wonder boven wonder de hevige storm van het vorig weekend overleefd net als de schuur waar ze tegen aan stonden.
Die morgen ging het touw er in, daarop ging de man in oranje met de zaag te keer terwijl de ander met de quad de boom de goede richting op trok. Anja zag het vanuit haar raam gebeuren en zag dat de man in zijn rode overal op de quad bij de tweede boom nog even flink tempo moest maken om niet onder de vallende boom te komen. Het lijkt nu wat kaal maar we hebben ineens meer licht op het terras èn in huis. De losse takken gingen in de versnipperaar en de rest van het hout wordt maandagmiddag door buurman Alle opgehaald.
Zo kan daarna boer Bloemink weer op zijn land om uien te poten.
Zonet werden we gebeld door de oranje man. Een vriend had belang bij de dennenappels die er nog lagen. Of hij….? Natuurlijk! Morgen komt hij rapen..
Nu vraag ik me alleen af …wat zou hij toch met die dennenappels willen?

Bij Wim beginnen steeds meer herinneringen boven te komen. Was het vroeger Ben die dat zo mooi kon weergeven. Wim kan het ook. De jongens van Jan en Marie woonden boven de schoenwinkel in de Kerkstraat, 5 jongens op een bovenhuis zonder tuin was ook niet alles. Maar ze hadden wel een heel stadje om rond te struinen zoals dat toen nog kon. Wim weet dat ze vanuit hun zolderraam pijltjes schoten naar in de gordijnen van de overburen. Die bleven dan in het gordijn steken en zij doken natuurlijk gauw naar beneden.
Gerhard was daar bij ons in Hengelo een kei in en stond er even later een buurvrouw met een boos gezicht aan de deur met een pijltje dat ze om de oren had gekregen en de opmerking: ’Ik weet niet wie het was maar het kwam uit dat raam’ en wees natuurlijk Gerhards raam aan.
Zo hadden de jongens in Hattem er plezier aan om vrouw Spoel op de kast te krijgen. Ze was wat schuw en kwam niet gauw naar buiten. Dan tikten de jongens met een stuk glas op het raam en dan lieten ze meteen dat glas vallen zodat het leek of het hele raam er uit viel. Dan riep vrouw Spoel meteen: ‘Dikkie… ze doet et weer’. Tja kwajongensstreken.
Het stadje was één grote speelplaats voor de jongelui. Wim wist nog van de mesthoop die bij die boerderij aan het begin van de Kerkstraat lag waar later makelaardij Karssing was. Waar de boeren normaal vroeger een mestvaalt bij hun huis hadden was dat in het stadje lastig. De mest was in de winter als de koeien binnen waren een probleem . Hun buurman van ’t Land bracht net als de meesten de mest weg op een kar. Wanneer Wim een rondleiding door Hattem verzorgde voor kleinzoon Robin of onze buurkinderen na een geslaagd bezoekje aan het Bakkerij Museum hoorden ze vanzelf de ondeugden die ze vroeger uithaalden toen Hattem nog de vrijplaats was voor spelende kinderen.
Niet alleen deed Wim dat maar zo verzorgde Henry als gids een perfecte rondleiding met ons en onze Amerikaanse familie. Hij sloeg de ondeugden over maar gaf meer een culturele en geschiedkundige uitleg. Allemaal mooi!

Foto: 2015 Henry als gids met o.a. Curtis en Berdena

Toen oma Siet 65 werd organiseerden we een leuke dag. Buurvrouw Alie van Gelder had een mooie bloemversiering gemaakt van bloeiende narcissen. Eens maakten we op haar verjaardag een puzzeltocht waarbij we langs alle bijzondere plekken kwamen waar ze in haar leven gewoond had of iets mee had. Ik meen dat de Klokfabriek in Heerde er één van was waar ze voor haar trouwen op kantoor had gezeten. Verder kwamen we natuurlijk tijdens die puzzeltocht langs het boerderijtje in Wapenveld waar ze is geboren en opgegroeid. Daar stopten we voor een korte pauze en de verhalen van logeerpartijtjes van Wim en Piet kwamen vanzelf boven water. Toen ze zwanger was van Henry in 1945 had ze een tijdje in het ziekenhuis in Zwolle gelegen en waren de oudste twee daar vaak te vinden. Wim vertelde wel eens over de appeltjes die ze gooiden en die de buurvrouw in de nek kreeg en over de gil als gevolg die dat veroorzaakte. Over de bedstee waarin ze mochten slapen. Over die keer dat opa Piet onrustig was geweest ’s nachts en opoe Dien rechtop was gaan zitten en er meteen opa’s vuist met een grote klap op haar kussen terecht kwam. Ze had dit keer geluk gehad. Toen ze ouder werden was het boerderijtje verkocht en hadden ze vlakbij een burgerhuisje gekocht.
Die avond in 1979 gingen we gezellig uit eten bij Overbosch. Oom Paul en tante Catrien, de ouders van Niesje waren er bij want die waren intussen vanuit Zoetermeer verhuisd naar Hattem.
De kleinkinderen waren in 1979 nog jong. Gerhard als oudste was toen 12.
Op de foto’s zag ik geen kleinkinderen, maar Niesje loste na oma’s overlijden dat raadsel op. Gerda Bakker had die paar uurtjes op het jonge spul gepast.
Ik heb geen idee meer waar Overbosch was in Hattem, maar ook deze foto’s bleven bewaard in het tasje van oma Siet dat ze tot op de laatste dag in de Bongerd niet los wilde laten. Ik meen dat Wim nog eens een film heeft gemaakt van de bekende plekken èn een verjaardag om naar Fred en Gera te kunnen sturen.

Pie…pieieie…kom dan, pie ie….’, ik hoor het opoe Bijenhof nog roepen naar de katten. Meestal had ze iets te eten voor ze. Een beetje melk ,denk ik, met wat stukjes oud brood, want toen deden de mensen nog niet aan kattenvoer uit de winkel. En betrapte ze een kat op het melkzeef of één die er vandoor ging met een stukje spek of naegelholt van de taofel, dan hoorde ik haar: ‘smerige katte’ roepen. Hoe ik ineens op de katten van opoe kom? Een tijdje terug las ik het stukje van Vordense Harry over Pieman, de katte van Hendrik Jan en Gardientjen. Daar waren zo verschrikkelijk gek mee, werd verwend met allerlei lekker hapjes, tot hij ineens verdwenen was en ze hem tot hun grote verdriet dood op straat vonden… dachten ze. Pieman werd met alle eer begraven tot een paar dagen later ineens de echte Pieman weer boven water kwam. Tja katten lijken soms erg op elkaar. Het deed me even glimlachen… dat stukje over de kat Pieman.
Ik hoorde bij ons thuis nog wel eens het woord pieman gebruiken. Mama deed dat als ze mijn kleine broertjes duidelijk wilde maken dat ze een grote jongen waren als ze niet meer pieman in de broek lieten plassen maar buiten of op de wc. Wij als zusjes, hadden daarvoor nog nooit een pieman gezien en vonden onze kleine broertjes hoogst interessant met hun pieman, vooral als ze tijdens het dagelijkse badje een grote straal tevoorschijn konden toveren.

Onze pieman Suze zocht altijd een zacht plekje bij Wim. Onze nieuwe kater Dirk zit juist graag bij mij op schoot.

Een week later- En hoe het hier verder is? Tussen de middag kwam Mark even langs terwijl ik een zwart lam de fles gaf buiten op de bank. Ik was benieuwd of hem iets bijzonders opviel. Ik had verwacht dat hij zou zeggen: ‘Heb je hem geverfd of zo?’ Maar hij was nog met z’n hoofd bij allerlei telefoontjes die ook tussen de middag gewoon doorgaan.
Ja.. ja we hebben er weer een paar lammeren bij. Eén van drie weken die te weinig bij z’n moeder kreeg—van een drieling–, één verstoten lam dat telkens in de hoek getrapt werd door moeders en één van een drieling, één dag oud- die net de biest gehad had. Allemaal blauwe Texelaars! Het betekent wel dat ik er een paar dagen erg druk mee ben want alle drie moeten nog leren uit de fles te drinken, maar het begin is er. Vandaag zijn de oudste vijf lekker in de wei geweest en vannacht gaan ze in de schapenstal, lekker onder de rode warme lamp. De kleinste twee zitten nog in het nest naast de open haard.
Maar ik heb nu wel de advertentie van Marktplaats afgehaald waarin ik de oproep deed: Hebt u een moederloos, verstoten- of een lam van een drieling? We halen hem graag bij u op! Maar nu…..Genoeg is genoeg!
Dat ‘we’ klopt wel want Wim gaat met plezier mee, hoewel hij eerst niet zat te wachten op die beestenuitbreiding. Susan meldde gisten al: Die Wim houdt wel heel veel van je dat hij zo in je hobby meegaat!
Ach… in 44 jaar groei je aardig naar elkaar toe!

Even lees ik terug en kom vanzelf in 2009 terecht en zie daar lammerenfoto’s.
Andere jaren hadden we in deze tijd allang fleslammeren. Dit jaar is Rob laat en heeft bovendien hulp Sanne in dienst genomen.
Tja als je dan wat mist kijk je eens even terug, net zoals we doen met vakanties die er voor ons al een paar jaar niet in zaten. We kijken nog steeds trouw naar Escape tot he Country om te genieten van het voor ons zo geliefde landschap op veel plekken in Groot Brittannië.

2009- Wie had dat kunnen denken? Ik had de moed al opgegeven dat we dit jaar lammeren zouden hebben. Wim kwam met zoveel bezwaren die ik wel snapte, maar die voor mij niet telden. Jammer dan… als hij echt niet wil…houdt het op.
Totdat vanmiddag de telefoon gaat. Ik krijg een onbekende stem aan de lijn. Hij vraagt of wij dat zijn die aanboden om een moederloos of verstoten lam op te willen halen. De advertentie op Marktplaats doet het blijkbaar nog.
Dat moet ik natuurlijk wel even overleggen. ‘Wim wat vind je er van… een mooi bont lam van een drieling… heeft de biest al gehad… in Dalen nog wel….’. Hij moet geloof ik wel even slikken. Maar als hij m’n waarschijnlijk smekende gezicht ziet, komt het verlossende antwoord: ‘Als jij het nou zóóó graag wilt..’
Even later rijden we richting Dalen met een doos en handdoeken achterin. Deze boer met koeien èn schapen heeft geen tijd om een lam aan de fles te doen. ‘En drie lammeren is ok niks weerd’, zei hij. Robin maakt het allemaal mee en draagt wat later het lam met doos en al bij ons naar binnen.
Z’n bedje met stro is ondertussen gespreid naast de open haard. De eerste paar dagen blijft hij daar.
Wim staat nu in de keuken, want Robin had vandaag eigenlijk wel héél veel zin in mosterdsoep. En Wim is de expert. Het speciale recept heeft hij nog van de kookgroep van de Drentse tv kok Roel Kuper. Ik sta er even bij op zoek naar de mosterd. Ach’, zegt Wim dan, ‘één is toch wel alleen’. Dus…. Als alles meezit komen er nog een paar bij.
‘Je vindt het ècht heel leuk hè oma… zo’n lammetje!’ Robin kijkt met al z’n verstand naar mijn getuttel met Bram de ram. Ja, ik vind het weer zó leuk! Brammetje roert zich al flink. Hij verveelt zich geloof ik zo in z’n eentje, maar drinken doet hij goed. Vannacht was hij lekker onder de deken gekropen die over het schot van het hok hing. Lekker warm net als bij z’n moeder. Nu is hij goed uitgerust en laat zich horen.

Een dag later- Er wordt om me heen geblèèrd dat het een lieve lust is. Gisteravond werd er nog een stel verstoten lammeren gebracht, een drieling. De moeder is een Texelaar en had een slecht uier en geen melk. De vader is een Bleu du Maine. Deze kruising wordt veel gebruikt. Ze worden wel Bleutex genoemd. Ze lammeren wat gemakkelijker dan de Texelaar èn het is een goed vleesras.
De mensen uit Schoonebeek kwamen ze zelf brengen, want Wim stond net op het punt naar z’n trainingsavond van de Shanty’s te gaan en konden we ze zelf niet halen.
Ze kwamen met deze gistermiddag geboren lammeren aan, wel net de biest gehad uit een flesje èn al een eerste voeding. We hadden om oornummers gevraagd, maar ze konden het nog niet over hun hart verkrijgen om die nu al in die kleine oortjes te knippen. Ze hadden de nummers in een zakje bij zich en als het zover is komen ze terug om ze in de oren te doen èn koffie te drinken.
Ze zijn dolblij dat wij hun lammeren willen hebben. Op deze manier heb je ook nog het gevoel dat je goed werk verricht. Ha!
Het is vandaag zulk lekker weer en op het terras is geen wind. Dus gaat het hele spul even mee naar buiten. Ze blijven in de buurt van mijn benen. Ze zoeken toch een soort van moeder. Soms wil er één achter Tessa aan, ook lekker warm natuurlijk, maar die vindt dat minder. Ze houdt ze straks vast en zeker goed bij elkaar.
Nu zitten ze nog in het nest in de keuken, maar Wim heeft vanmorgen de schapenschuur al in orde gemaakt, zodat ze er over een paar dagen naar toe kunnen.

Ben was aan z’n laatste werkzame jaar begonnen bij zijn baas, maar het laatste voorstel om er eerder uit te gaan stond hem niet echt aan. De ene dag vertelde je dat je een nieuwe heup nodig hebt. De volgende dag kwamen ze met een voorstel om er per 1 augustus uit te kunnen dat nergens op leek. Het stond hem niet echt aan. Hij moest teveel inleveren. En dat na 43 jaar trouwe dienst.
‘D’r bunt net zo veule goeie bazen as rooie ganzen’, zuchtte Ben.

Zo was er altijd iets van vroeger in de gesprekken als Ben en Niesje er waren .
Moeder van der Kolk was vaak onderweg. Soms om koffie en thee te verkopen op haar vaste adressen, om kranten te bezorgen of naar de kerk waarvan ze kosteres was. Dat beroep werd niet erg gewaardeerd. Ze verdiende er weinig aan. ‘Ie-j mag blie-j wean da-j in Gods huis mag werken’, kreeg ze eens te horen. ‘Brek mien de bek niet lös’, zei Ben als dit ter sprake kwam. Soms was er zelfs iemand die onder de mat van de kerk keek of er wel goed stof gezogen was. De jongens werden vaak ingeschakeld voor de kranten, om koffie naar de kerkenraadsvergaderingen te brengen of de psalmborden in orde te maken. Wim heeft ’s winters heel wat sneeuw geveegd voor het begin van een kerkdienst.
Moeder had eens in een gesprekje met de vrouw van Gait Witkak gezegd: ‘Ik bun zo druk, bidden doe’k vake op de fietse’.
Weer wat nieuws: ‘Hoezo Gait Witkak?’
‘Nou gewoon umdat e zon ieuwig bleek gezichte hef’, wist Ben. Zo kom je in Hattem aan een bijnaam. Je hoeft er helemaal niks voor te doen.
Om de Mulders uit elkaar te houden werd de ene de Zoere en de andere de Taoie genoemd.
De groentezaak van Pik kwam ook weer eens langs. Heel beeldend omschreef Ben hoe de jonge katjes daar over de kisten met prei, sla en wortels raceten. ’s Avonds werd het paard dwars door de groentewinkel naar de zich in het achterhuis bevindende stal gebracht. Dat waren nog eens tijden.
Op een keer onweerde het flink net toen Pik met z’n groentekar met paard er voor bij z’n winkel aankwam. Het ging zo te keer dat hij maar even naar binnen ging om te schuilen en z’n paard en groentekar buiten liet staan. Er kwam op een gegeven moment zo’n harde klap dat een stuk van de pui van zo’n oud huis naar buiten omviel boven op de tomaten en sla van Pik. ‘Hij kon verder met tomatenpuree’, besloot Wim toen.
Hangjongeren waren er toen ook al. Deze Pik ging zondags met z’n kar met paard naar camping de Leemkule om fruit en snoep te verkopen en bond daarbij het paard aan een boom een eindje verderop. Zo kon hij nog een centje bijverdienen. Wat opgeschoten jongens kwamen op een idee: ‘Hee Pik… oew peerd löp lös!’ Pik er op af natuurlijk en intussen deden de jongens een graai naar de snoep. En… weg was de winst van zo’n dag.
Vertel me nu niet dat vroeger alles beter was.

Ook deze foto herinnert Wim aan een Jeugdkamp in Vierhouten. Dat er flink gezongen werd tijdens zo’n kamp is te zien. Wim schat ik een jaar of 14 en zal het in 1954 zijn. Maar wat hem het beste is bijgebleven? Er ging een wesp op de boterham met jam van Ida Dijkema zitten en voor Wim iets kon roepen had ze al een hap genomen en toen was Leiden in last. Was heel erg weet hij nog.
Wim zit op zijn knieën vooraan en neef Jan staat naast hem.