admin

Mei 2012- Nu ik op Oud Hattem veel herinneringen ophaal komt deze vanzelf ook weer boven. Moeder Siet is intussen 98 en haar geheugen begint nu verder af te zakken, maar ze blijft zingen.
We verrassen haar en even weet moeder van der Kolk niet wie we zijn, maar als Wim vraagt: ’Wie is oew oldste zeune?”, weet ze het weer. We nemen haar mee naar het restaurant, ze houdt m’n hand vast en er springen tranen in haar ogen. ‘Och… ik wete niks meer.’
Ze vraagt ook niet meer naar de jongens. Ze oefent enkel nog haar kinderen: Wim en Hetty, Piet en Marry, Henry en Tonny en Ben en Niesje. Een vorige keer kwam er nog spontaan uit: ’Bunt jullie nog allemaole bie-j mekare?’ Nee niets meer. Ze begint maar eens te zingen: Neem Heer mijn handen beide…. En meteen maar het tweede couplet. Even later begint ze opnieuw…. We vertellen maar eens iets over de jongens, maar ook dat komt niet echt over. Het zangclubje van meester Dijkema dan… vroeger na kerktijd. Vader Gerard had er een hekel aan, want dan konden ze nog niet samen naar ‘de’ bos zoals dat in Hattem vaak gezegd wordt. Het oefenen van Dijkema duurde hem eens te lang en spuugde zijn gebit bijna van kwaadheid uit toen hij Sietje kwam opeisen. Meestal moeten we er samen om lachen maar ook dit is weggezakt.
We proberen maar een paar andere liederen. Als ze zingt wordt ze blij. Wanneer we haar tegen etenstijd weer naar de dagopvang brengen en terwijl ze van de rolstoel naar de gewone stoel verhuist, houdt Wim haar tasje even vast en prompt komt ze met: ’Annie hou jij m’n tassie effen vast… want die goser wil met me daansen… Annie geef jij me tassie maar weer terug, want die goser die ken niet daansen… De anderen van de groep kunnen er wel om lachen.
Natuurlijk gaan we na die tijd naar Ben en Niesje. Lenie en Toon en ook Bertus zijn er om alvast Ben z’n verjaardag te vieren. Bertus gaat al vroeg weer weg. Hij weet niet wat hij mist. Niesje heeft heerlijk gekookt.

Na het overlijden van moeder in januari 2013 ontdekken we waardevolle foto’s in dat ‘tasje van Siet’ zoals dat nu genoemd wordt.
Foto: Sietje aan de administratie bij ‘De Klok’.

De tranen rolden Wim over z’n wangen… nee geen verdriet. Hij grinnikt er bij en moest telkens even z’n boekje wegleggen om bij te komen.
Ik vond het boekje terug dat ik 40 jaar terug al eens gekocht had, maar dat nu versleten en weg was: Juf… daar zit een weduwe in de boom. Er is ook een tweede van dezelfde meester Hoving die de kinderuitspraken opschreef en er later een boekje van maakte: Juf… die vlinder heeft mijn pyjama aan.
Wanneer Wim weer een leuke tegen komt leest hij hem al hikkend of snurkend van het lachen voor.

Je moet Jan op se ribbekas slaan. Hij maak mij rein kapot van de senuwe. Je moet hem straffe. Je moet hem ransele.
Se moeder vrouw Poot.

Jantje had van sinterklaas een geweertje gekregen en daar is hij nu elke dag druk mee in de weer. "Schei toch uit Jantje", zegt z’n moeder. "Ik heb zo’n hekel aan dat geschiet".
Maar mam, ik schiet alleen in de lucht", zegt Jantje vergoelijkend. "Ja", voegt de zesjarige Wim er ongevraagd aan toe,"en dan Onze-Lieve-Heer in zijn gat schieten."

Geert komt huilend de keuken binnen. "Wat scheelt eraan?", vraagt moeder. "Papa heeft zich op de duim geslagen". "Daar hoef jij toch niet om te huilen?"
"Nee, ik heb eerst ook gelachen."

Mijn vader is boer. Hij ruikt net als een koe en als ik in huis koe ruik, weet ik dat papa weer thuis is en dan ben ik blij.

Het bekende Oudejaarslied wordt door Nico gewijzigd in:
Uren dagen maanden jaren
Vliegen als een schaap door ’t veen.

Ik vint juf lief.
Mijn moeder vint juf ook lief,
maar mijn vader vint juf heel lief!

Juf vertelt in de biologieles dat vogels vaak in paartjes leven. "Sommigen leven liever alleen", vertelt ze, "maar heel veel vogels zie je altijd samen in de bomen of op de telefoondraden. Er zijn natuurlijk ook vogels waarvan het mannetje of het vrouwtje door de kat is opgegeten." Tijdens de rekenles roept Tonny opeens:" Juf, kijk eens naar buiten. Daar zit een weduwe in de boom."
Ik zag vanmorgen net Dirk razendsnel een boom in klimmen. Zo komt het dus….

Deze dag, 6 maart, zal in ons geheugen en hart gegrift blijven. Precies 4 jaar geleden was Mark aan het eind van zijn gevecht gekomen en was niet meer.
Alle momenten van vieren en herdenken hebben we door de jaren heen meegemaakt. Alle verjaardagen, Kerst, Oud en Nieuw, Vader- en Moederdag, huwelijksdag, alles hebben we gevierd en herdacht zonder Mark in levende lijve. Veel lieve woorden en gebaren hebben we ook ervaren zoals dit gedicht dat Nanneke stuurde.

Never forgotten

You’ll never be forgotten
That simple cannot be
As long as I am living
I’ll carry you with me
Safely tucked within my heart
Your light will always shine
A glowing ember never still’d
Throughout the end of time
No matter what the future brings
Or what may lie ahead,
I know that you will walk with me
Along the path I tread
So rest my angel Mark, be at peace
And let your soul fly free
One day I’ll join you
For all eternity

Ook dit gedichtje kregen we toegestuurd. Heel mooi!

Herinnering

Ik zie je nog
Soms in een droom
Ik hoor je stem soms onverwacht
Ik weet nog goed hoe je lacht
Je bent voor een deel in mij achter gebleven
Zo zal ik nooit helemaal zonder je leven

Je zult er zijn
Niet enkel pijn
Herinneren is toch niet enkel verdriet
Dan doe ik het mooie ervan zo teniet
Je bent voor een deel in mij achter gebleven
Zo zal ik nooit helemaal zonder jou leven

Foto: Even aankomen tussen de middag, even met Queeny en ook dan ging het werk door…

Als de tuin schreeuwt om onderhoud zei Pa altijd: ‘In mei mo-j proberen et onkruud de baas te blieven. Daor he-j et hele jaor dan gemak van’. Ik had toen net een buxusschaar gekocht bij de Welkoop en ging meteen de buxus te lijf…. de een na de ander. Ik wilde eigenlijk al stoppen toen ik de heggetjes zag die om aandacht riepen. Tja…. Toen ging het mis. Dat was bukwerk. Een uurtje later kon ik bijna niet meer op of neer. Dat werd die morgen de chiropractor.
Ik biechtte op wat ik gedaan had en ook dat ik al een tijd geen oefeningen meer deed. De klachten waren toch over? Ik kreeg meteen, wel op een vriendelijke manier, ‘een schoer deur de bene’.
Ik had die uitdrukking blijkbaar nooit gebruikt waar de jongens bij waren, want Mark zei die dag nog toen ik dit riep in verband met onze ondeugende haantjes: ‘Een schoer deur de bene… wat is dàt nou weer’? Toen wist hij het!
Daarna werd het dus weer masseren met olijfolie, rekoefeningen voor de rug, zitten op een kussentje en vooral blijven zwemmen. ‘Want wat u hebt is wel chronisch’, was de laatste opmerking van dokter Nimo. Dat weten we dan weer.
We zijn al een paar jaar niet meer bij onze chiropractor geweest en eigenlijk zou dat wel weer eens mogen. Bukken in de tuin laat ik intussen wel.
Zo viel het Mark ook op dat ik vaak op een bedankje antwoordde:’Daor zö-j ’t veur hebben’. Vind ik nog steeds mooier dan: Graag gedaan.
Maar wat zou ik graag Mark nog eens uitleg geven bij een Achterhoekse uitdrukking.

Foto: Klussen samen

Wim is op weg naar de voormalige Giraf, nu een Fletcher hotel maar tegenwoordig is het gepromoveerd tot teststraat en vaccinatiecentrum. Hij krijg zijn eerste anti corona prik. Hij gaat met zijn scootmobiel omdat het voor hem het gemakkelijkst is. Ik mocht nog niet, maar week 10 mag ik bellen voor een afspraak. Dan lijkt het leven wat gemakkelijker te worden. We hebben intussen al uitzicht op een weekje camping Boomgaard want dat hebben we gisteren al af kunnen spreken. We waren een dagje uit. Er waren twee redenen voor. We wilden Joke nog feliciteren met haar verjaardag van vorige week èn het was onze 56e trouwdag. Het gaf toch een feestelijk gevoel als je samen er op uit gaat. Het was een mooie dag, fijn bijgepraat bij Johan en Joke en genoten van een extra lekkere aspergesoep. Die middag gingen we bij Ben en Diny aan. Opnieuw was er veel bij te praten. Ben z’n zus Willemien is overleden en daarvoor zijn ze helemaal naar Rottevalle afgereisd, een klein dorpje op de grens Groningen Friesland. Het afscheid in kleine kring was sfeervol en zorgde mede voor een waardig afscheid.
Ook hier in Eefde kwamen we niet weg voor Diny een snelle maar heel lekkere maaltijd klaar had gemaakt. Riet had het altijd over Wereldgerechten die ze in grote hoeveelheid meenam als ze met de camper op pad gingen. Diny maakte ook zo’n maaltijd klaar, snel en lekker. Die houden we er in. Ik heb nog een Kip Siam liggen.
Ik ga nu koffie zetten want Wim komt zo terug en hebben we deze zo eerste belangrijke stap kunnen zetten en dat vieren we.

Het huis met de stenen, zo noemde Lijda van Bremen- Jonker haar geboortehuis ook wel. Het was een plek met een heel lange geschiedenis. De eerste bewoners in 1718 waren Gerrit Gerritsen van Dragt en Hendrikje Gerrits Schuurman. Hun initialen staan op de oude stenen die bewaard zijn gebleven nadat het huis in 1939 afgebroken is en herbouwd. De stenen waren door opoe Lijda bewaard en sieren u het huis weer nadat haar kleindochter er ging wonen.
Het moet haar jaren van onderzoek hebben gekost om dit allemaal op een rijtje te krijgen, maar zo gaat dat als je je er helemaal in vast gebeten hebt. Dan moet je nieuwsgierigheid beloond worden. Het werd een prachtig geheel waarbij ze veel gesprekken gevoerd, naslagwerken uitgeplozen heeft Vooral kon ze veel uit de dagboeken, brieven en foto’s halen die nagelaten werden door de Achterhoeker Hendrik Willem Heuvel die met Derkje Wesseldijk trouwde, buurmeisje en jeugdvriendin van haar opoe Lijda.
Heuvels kleinzoon Johan Onstenk heeft haar veel informatie gegeven om dit prachtige document vorm te kunnen geven. Het geeft een band dat beider opoes dikke jeugdvriendinnen waren, net zo waardevol als een familieband.
Er wordt ook benoemd dat de opa van opoe Lijda met het Franse leger mee terugkwam uit Rusland. Hier heeft Lijda nog een mooie vertelling aan gewijd. Hoewel haar boek helemaal waarheidsgetrouw geschreven is heeft ze hier waarschijnlijk haar fantasie rijkelijk laten stromen. Het leest als een Kerstvertelling. Een dag voor opoe Lijda werd geboren kwam vader Derk Brummel op de terugweg van de markt met een marskramer thuis die helemaal in elkaar gezakt was. Hij brabbelde een buitenlandse taal. Hij nam de arme drommel mee en werd opgelapt en kon bijkomen door hun goede zorgen. Het bleek dat hij op zoek was naar ene Brummel aan wie hij een belofte van zijn opa moest inlossen. Dat was Derks vader die op de terugweg vanuit Rusland zijn opa voortgeholpen had. Uit de negotiekist met garen en band kwam een doosje tevoorschijn met een gouden voorwerp dat hij nu namens zijn opa terug kwam geven.
Het is een prachtig document geworden waar ze al haar energie in heeft gestoken en uitkwam in 2006.
Alijda van den Bremen- Jonker, geboren net als ik in 1943 overleed in 2016.

Een tijdje geleden waren we ook in Eefde en kreeg ik van Ben een boek mee waarin ik waarschijnlijk wel interesse zou hebben omdat het over een klein dorpje op de Veluwe ging. Hij had het ergens op de kop getikt omdat ook meester Heuvel er een rol in speelde. Het werd geschreven door Lijda van den Bremen– Jonker, net als ik van 1943, en is overigens het enige boek van haar dat ik kan vinden. Het is een geschiedschrijving over dit familiehuis waar ook haar grootmoeder Lijda woonde en zijzelf uiteindelijk ook. Ze was als jongste in het gezin een ‘venemstig’ kind dat vaak tegen de knie van opoe geleund meeluisterde naar de familieverhalen. Het intrigeerde haar en veel later wilde ze dit vastleggen om niet te verloren laten gaan.
Zo schrijft ze over de oude boerenplaats Het Ruwe Veen in de buurt van Tongeren en de wereld er omheen, het huis met de stenen noemt Lijda het wel. Deze oude stenen met opschrift zijn opnieuw ingemetseld in het huidige huis. Met de uitgebreide stamboom achterin het boek krijg je een idee over deze familie dat eigenlijk draait om twee vriendinnetjes, haar opoe Lijda en Derkje, de dochter van meester Wesseldijk in Tongeren, in de buurt van Epe. Het boek is doorspekt met verhalen en brieven die in die tijd de communicatie verzorgden tussen familieleden. Er werd uren gelopen en als het te ver bleek werd de trein genomen en werd een rijtuig besteld. Brieven werden net als bij opa Eggink aan de postbode meegegeven die persoonlijk de brieven kwam brengen of meenemen. Vrouw Wesseldijk, de moeder van Derkje heeft er wat afgebreid voor het gezin Heuvel dat in Borculo woonde. De gesproken streektaal die Lijda hier en daar gebruikt lijkt meer op die van mijn opoe Bijenhof, afkomstig uit Voorst, dan het Hattems dat toch anders klinkt als je een echte Hattemer aan het woord hoort.
Voor mij is het een interessant boek dat ik stukje bij beetje heb gelezen en besef dat het een levenswerk van Lijda is geworden.

Je vindt nergens zoveel bijnamen als in Hattem en dat gaat vaak van ouders op kind. Zoals in de Achterhoek je vaak genoemd werd naar je huis of boerderij is dat hier even anders.
Je zult er iene van de strontpette zijn of Lammie met de mokkabenen genoemd worden. Deze laatste was een dochter van de snackbar. En Derkien de konte. Haar arme dochter, die er waarschijnlijk wat chiquer uitzag werd hierdoor Jeannette de la conté. Gait Piepien kan er nog mee door net als de vuilnisman die Jan Maoten genoemd werd. Toen moeder Siet hem iets wilde vragen riep ze hem heel netjes: ’Meneer van de Maten……’, gaf hij als antwoord: ’Vrouw van der Kolk, ie zekt et wel netties maor ik heette eigenlijk….’. Hoe de Gold kearl aan z’n naam komt kun je misschien nog naar raden. Een van de bekendste families is de fam. Meussie. Geen idee waarom Meussie? Eigenlijk heten ze de Weerd. Als de ouwe baas dacht dat ze hem voor de gek hielden zei hij:’ Kom ie es hier… dan za’k oew köppien op een paoltien zetten’.

Op de website van Heemkunde Hattem vertelt mevr. T. Eghuizen over de bijnamen, maar wel in het Hattems. Nu kan ik uitstekend Achterhoeks, Drents, Sallands, Twents, Veluws, Gronings en Stellingwerfs lezen, maar Hattems lezen is een vak apart. Daar moest ik even voor gaan zitten. Vooral de uitleg van hoe de familie van de Strontpette aan hun bijnaam kwam is de moeite waard.
Broer Ben zou er vast en zeker nog heel wat meer kunnen noemen.
Door op de titel van dit stukje te klikken kom je op de website van Heemkunde Hattem met verhalen.

Foto: Moeder Siet komt net bij Theo Visser de winkel uit.

‘Jullie komt toch wel?’, vroeg buurvrouw Wolterdina al aan ons, de week voor de 28e februari 2016, toen ze 90 zou worden. ‘ Is dat niet veuls te druk veur je?’( af en toe pas ik me aan in het Drents) ‘Welnee, ik heb hulpe van de dochters’. Ze had ze allemaal opgetrommeld. Ze heeft ze in soorten. Willy zorgt altijd dat er genoeg voorraad in huis is, Aaltje gaat altijd mee kleding kopen en Geesje uut Deventer zorgt altijd voor gezelligheid . Schoondochter Geesje, juist de vrouw van Jans, zorgt op zulke dagen ook mee. Bovendien zorgt ze vaak voor haar middageten.
De buurvrouw dirigeert de boel vanuit haar gemakkelijke stoel met Jans naast zich die alles strak in de gaten houdt. Wat is ze blij met alle aandacht, want die krijgt ze volop. De Stiekema’s zijn altijd present, Anne Bok komt als vervanger van zijn vrouw die vorig jaar overleed. Zij was de contactpersoon van de Grote Kerk. En terwijl ze het ene na het ander telefoontje beantwoordt…: ‘Ja dat was Arnold net en zonet was et Harry… die is op vakantie en Scholten uut de Philippijnen hef ok al ebeld en ik kon em zo goed verstaon’. Ze is er helemaal mee verguld dat Anja ook even komt met Frank. Het is een drukte van belang daar in de voorkamer van boerderij Wielens. Morgen kan ze bijkomen ….en de dochters ook.
Heel even dacht ik aan mijn verjaardag die ik in Schotland vierde, heerlijk rustig met Wim en Rick een tearoom in voor een echte Engelse tea en scones met jam and cream.
We missen haar, het was zoiets als een thuiskomen voor mij. Ze zit hier in haar favoriete stoel in de voorkamer waar ze alleen ’s avonds zat en op zon- en feestdagen. Het zou haar laatste verjaardag zijn. Een half jaar later viel ze, brak haar heup en dan volgt operatie in het ziekenhuis, revalidatie in de Horst, maar het ging niet meer. Toen ze in de gaten kreeg dat ze niet meer naar huis zou kunnen zakte ze af en overleed net na nieuwjaar. Ook haar mis ik nog steeds.

Ik heb nog een mooie anekdote over mevrouw Siet.

Mijn man zat in de kost bij Hennie.
Ik had haar daar wel eens ontmoet.
Toen wij getrouwd waren, wilde ik graag meer mensen leren kennen en dus dacht ik: ik ga naar een avond van de NCVB.
Daar aangekomen wilde ik plaatsnemen op een lege stoel.
Maar helaas, mijn vriendin komt zo, werd er gezegd.
Dus ik liep verder en probeerde het nog eens.
Maar helaas, ook hier mocht ik niet zitten.
Mijn buurvrouw komt zo nog, werd er gezegd.
Ik keerde om en dacht erover om naar huis te gaan.
Toen stond mevrouw Siet van de Kolk op.
‘Kom hier maar zitten kind’.
We hadden even een leuk gesprek en de avond begon.
Bij de rondvraag stond ze ineens op en zei:
‘Deze vrouw was bijna weer vertrokken, omdat wij zo ongastvrij zijn’.
Ik wil als regel, dat als je naast elkaar wil zitten, dan maar buiten of in de hal op elkaar blijft wachten.
En zo geschiedde.
Ik was daar heel blij mee.

Dank je wel Bertha, ik zag het helemaal voor me.

Foto: Oma Siet met achterkleinzoon Robin, 1998.