Weblog2

Zou dit ook een foto van Hanna wezen?

"Hendrik Jan had altied haost”, vertelde Joop. "Altied vlot komm’n en ok vlot weer weg. Bie-j Boskamp had de weg d’r naor toe een bochte. En in die bochte ston een busken. Daor mos ie-j altied ummehen. Maor neet Hendrik Jan met zien motor. Den nam de weg binnendeur. In plaatse van links um et busken ging hee rechtdeur rechts d’r van en dan hup oaver de sloot.
Wet ie-j… Diny hef ok altied haost", voegt hij er aan toe. “Den is ok al wel es te passe ekommen in eur haost.”
Tante Jo vertelde al jaren terug dat Hendrik Jan toen hij bij hen op "Top" even langs kwam daar ook met z’n motor wegstoof en hoog tegen een draad opvloog die daar gespannen was om het paard op het erf te houden. Hij was met een smak helemaal onderuit gegaan, stond ogenblikkelijk weer op, zette de motor recht en ging er met dezelfde ronkende haast weer vandoor. Dus dit verhaal van Joop verbaasde me niks.
Ik denk als Hendrik Jan nu jong geweest was dat hij misschien wel motorcoureur was geworden.

Mies op makke Tammie.
Volgens mij is dit zo’n foto van Hanna.

“Wet ie-j wel dat tante Hanna ok goed was met fotograferen? En dat ze ze ok zelf ontwikkelen en afdrukken?” Ik wist niet wat ik hoorde. In de jaren 20 en 30 zelf foto’s ontwikkelen? “Jao”, zei Joop aan de telefoon, “zee nam ze zelfs in een soort raemkes met naor et land en lei ze daor neer en iedere keer kek ze of ze al goed waarn”.
Tante Hanna was dus ook zo’n uitvindster in die tijd. Ik wist wel dat ze heel goed kon naaien, maar dit was weer iets nieuws. Nu snap ik ook dat een aantal foto’s wat flets zijn, maar daarom niet minder interessant. Het vertelt ons over het leven van een bijzonder gezin, het gezin waarvan onze vader deel uitmaakte.

Pas had ik neef Joop aan de telefoon. Ze waren in Valthe en wilden even langs komen als we thuis waren geweest, maar ja.. we zaten toen net in Amsterdam. Volgende keer beter hoop ik. Hij klust nog steeds met oude vliegtuigen in Lelystad en ook oom Bram komt daar nog steeds, hoewel dat tegenwoordig wat minder voor het werk maar meer om de sfeer gaat. Mag toch… op zijn leeftijd?
Als jongste van de 10 kinderen is het de enige waarvan ik een foto tegenkwam in een jurk. Dat was vroeger handiger tot de kleintjes zindelijk waren. Het was nog de tijd van wasteil en wasbord en hooguit een wringer.
Ik herinner me dat opoe Bijenhof vertelde dat er vroeger tantes bij hen op bezoek kwamen met wijde zwarte rokken en knipmuts. Wanneer ze dan buiten waren en ze moesten heel nodig… lieten ze zich gewoon wat in het gras zakken en klaar was Kees, nou ja… Clara. Ze droegen voor het gemak toen geen onderbroeken.
En dit is em dan: Abraham Eggink. Voor ons oom Bram.

Hendrik Jan trouwde er bij in zoals dat heette… bij de fam. Bijenhof. En vanuit Ophemert stuurden ze naar opa en opoe op De Haar de kaart met deze geruststellende boodschap.

Beste ouders,
Maandagavond 7 uur. We zijn sinds 3 uur hier bij de fam. Stap in Ophemert. We kregen opgebakken aardappelen en zoo meer. Tot op heden vol lof en dank voor de wijze die de menschen aan ons besteden.
Morgen gaan we naar Hilversum. Woensdag komen we weer thuis.
Alles gaat voorspoedig en we genieten volop. Gisteren een zéér zware preek gehoord. Met vergis heb ik de jas van Wim en Wim allicht de jas van mij te pakken. Hartelijke groeten
Uwe Coba en Hendrik Jan.

In september 1942 trouwden Coba en Hendrik Jan. En ze gingen op huwelijksreis. De beide families hadden veel kennissen en vrienden. Vooral de Egginks hadden mede door opa’s interesses vrienden door het hele land. Dus de huwelijksreis ging o.a. naar Ophemert èn Hilversum. Samen op de motor! Ja gezellig. Ik heb geen idee wat mama aanhad op die motor. Vast geen leren pak!

Het is al weer een tijd geleden dat we naar een ouderavond ging van het CSG. Mark zat daar nog niet zo lang op. We woonden net in Emmen. Een leraar Nederlands gaf een introductie en vertelde over de vroegere collega Willem Wilmink. Die kan zo boeiend vertellen en dichten. Hij gaf daar wat voorbeelden van.
Eén ervan ging over zijn avontuur als leraar en beschreef hoe de vliegtuigjes en propjes papier langs z’n hoofd scheerden in een klas. Hij hield het nadien maar bij schrijven. Wanneer ik iets van hem lees of hoor moet ik nog steeds glimlachen en mijn dag is weer goed.
Op de Zondagse Hofgeluiden, een orde van dienst, stond pas een volgend gedicht van Willem Wilmink en mijn gedachten bleven die keer ergens anders dan de bedoeling was.

God woont in de Fokke Simonszstraat.

Ik hoorde van een zeer eerwaarde
En hoogbejaarde dominee
De Here wou met onze aarde
Niet één dag langer meer in zee.

Al zouden wij hem overstelpen
Met eredienst en dankgebed,
Het zou geen ene moer meer helpen:
Er werd een punt achter gezet.

Maar zie: daar was diezelfde morgen
Zo’n rotjoch in de grote stad
Een doodziek duiffie aan ’t verzorgen
Dat ie op straat gevonden had.

“Kristus, wat mot je dan? Wat wil je?
Ja, kijk me maar es effe an
Godsallejeisis, beest wat tril je
Leg nou es effe rustig man!”

Toen heeft de Heer Zijn toorn bedwongen,
Want Hij kreeg schik in het geval.
Hij spaarde dus die kleine jongen,
De zieke duif en het heelal.

Willem Wilmink

Op weg met de brugklassen naar ons brugklaskamp in Borger maakten we altijd een stop om de kinderen te vertellen over wat hier gebeurd is. Nadat de Duitsers bij een razzia net het laatste kippenhok, waar Joodse mensen verborgen waren, bij boer Albertus Zefat vergaten te controleren werd er toch een andere schuilplaats gezocht. Het werd een hol in de bossen bij Valthe
Wanneer je op de titel klikt kom op de site van het OPDC een school voor speciaal onderwijs en als je naar beneden scrollt naar febr 2005 vertelt een leerlinge over een excursie naar dit onderduikershol.

Het is misschien vreemd, maar de laatste weken komen toevallig allerlei verhalen over de 2e WO boven. Ik sprak iemand van de vrouwengroep Passage van Zuidbarge en die blijkt zich als Joodse de hele oorlog te hebben moeten verstoppen… onderduiken. Haar moeder overleed zelfs in die tijd. Ze waren op een gegeven moment in de buurt van Gorssel bij een boer en ze hoorden deze boer aan iemand vertellen dat hij Joden in huis had. Vader nam z’n kinderen ogenblikkelijk mee en groef een hol ergens in het bos en sinds die tijd leefden ze van wat er voor het grijpen lag… alles wat groeide… brandnetels, gras, bladeren, bessen.. Ziek werden ze en kregen van die bolle hongerbuikjes die je nu alleen op tv ziet als er een hongersnood in Afrika is.
Aan het eind van de oorlog kwamen ze bij vrienden van de moeder terecht in de buurt van Hattem. Die liet ze de onderduikplekken zien van zijn eigen onderduikers, ergens tussen het hooi. Daar hebben ze weer echt gewoon voedsel kunnen eten. Vader en kinderen hebben overleefd, maar vraag niet hoe! Zoiets slaat diepe wonden.
Vandaag vertelde ik een goede vriendin over ons plan om met Rick een dag of 10 naar Normandië te gaan omdat hij zo bezig is met D-day en alles wat met 1940- ’45 te maken heeft. Rick heeft net zaterdag het Dagboek van Anne Frank gekocht en wil ook binnenkort het Achterhuis gaan zien in Amsterdam.
Zij wilde dat nu ook wel eens gaan doen samen met haar man….. naar Normandië. Tot nu toe was dat te moeilijk vanwege de herinnering aan haar vader die samen met een hele groep anderen gefusilleerd is. Dat was een soort represaille als reactie op de landing in Normandië. Afschuwelijk!
De verhalen van Jan Harwig kwamen ook deze week boven tafel. Een week waarin je gaat beseffen dat we geluk hebben om in een vrij land te leven.

De Haar 1948 of ’49. Opa en opoe Bijenhof zijn 40 jaar getrouwd.
Van l. naar r, boven: Johan Harwig, opa en opoe Bijenhof met Hennie Harwig op schoot, en Gé en Jan Harwig.
onder: Diny en Hetty Eggink, Lia Nieuwenhuis- vriendinnetje van Gerke-, Hannie, Heintje en Gerrie Bijenhof, Carin en Gerke Aartsen. Je ziet het… het is de tijd van de strikken in het haar.
En valt het jullie ook op dat soldaat of korporaal Jan in uniform is zoals dat indertijd verplicht was voor de soldaten in militaire dienst?

Jan was 17 jaar aan het eind van de oorlog in 1945. Hij was nooit bang vertelde hij me. Eén keer was het even wat minder. Aan het eind van de oorlog rukten de geallieerden op en de Duitsers in Hengelo Gld werden al wat zenuwachtig. Er was al een barricade opgericht in de Hoofdstraat. Er kon net een paard en wagen door. Veel paarden waren al gevorderd door de Duitsers. Terwijl een wagen er zich met moeite doorheen worstelde en zag Jan dat het paard gewond was geraakt aan één been. Die moest uitgespannen en vervangen. Jan pakte het gewonde paard bij de teugel om weg te brengen. Terwijl hij dat deed, richtte een Duitser zijn revolver op hem en dreigde hen allebei neer te schieten. Het is goed afgelopen, maar had heel anders kunnen gaan.
Toen de Duitsers zich uiteindelijk terugtrokken kwamen de BS ers ( Binnenlandse Strijdkrachten) in actie. Alle NSB-ers werden opgepakt en in de kelder van het gemeentehuis van Hengelo opgesloten. De BS ers droegen een schildje op hun mouw met BS er op. Het bleek uiteindelijk nog een aantal dagen te duren voor de Canadezen Hengelo bereikten. Ze bleven nog lang achter Doetinchem. Wanneer de Duitsers terug waren gekomen had het er voor de groep BS ers slecht uitgezien, omdat ze nu herkend waren.

In Hengelo Gld is een interessant Achterhoeks Museum 1940- ’45. Door veel vrijwilligers is allerlei materiaal bijeen gebracht. Klik op de titel en je vindt al heel veel interessante informatie.

Géke van Jan was in hun verlovingstijd vaak bij de Harwigs te vinden. Hier wonen ze nog aan de van Hasseltstraat in Zutphen en Diny en ik hebben er wel eens gelogeerd.- ja met die gerute rökskes- Jaap en Hennie zijn er ook bij. En de teckel Wiesje, de oogappel van de familie. Johan woonde toen al op ’s Heerenloo in Ermelo. Jan maakt hier de foto.

We hebben nog een vrije dag tegoed die voor a.s. vrijdag besteed moet worden bij de NS. Ik had bedacht om vandaag Jan Harwig eens op te zoeken die immers dacht dat hij nooit meer iets van een Eggink zou horen laat staan zien! Maar Jan reageerde meteen op mijn mail en meldde dat hij dit weekend in Odijk bij zijn vriendin doorbrengt.
Even later belt hij en we hebben de 30 jaar die tussen onze contacten liggen eens doorgepraat. Zijn stem en zelfs de klankkleur zijn hetzelfde gebleven. Hij vertelde over het verlies van zijn zoon, Geke en z’n kleindochter. De laatste keer dat we elkaar zagen was bij mama toen die al erg ziek was.
Hij heeft ook Hendrik Jan langer meegemaakt dan ik en ik vroeg hem er naar. Hij moest lachen. Hij vertelde dat Hendrik Jan een hekel had aan vloeken. Ieder keer dat Jan zo’n dubbele knup uitte werd er iets van gezegd:”Ie-j mot neet vluuken, Jan”. Jan kwam in die tijd vaak op de Haar.
Op een keer was Jan er bij dat Hendrik Jan iets aan het timmeren was. Hierbij sloeg die zich keihard op de duim. Toen kwam er ineens een grondig g v d uit z’n mond. Hierop zei Jan: “Ie-j mot òk neet vluuken Hendrik Jan”. Waarop die antwoordde:”Maor noe mag et!”
Jan sliep op De Haar vaak in het kippenhok vlakbij huis. Ik neem aan dat daar geen kippen meer inzaten want die zaten verderop in een ander kippenhok vlakbij het spoor. Daar was ook een leeg gedeelte bij, waar eikenhouten planken bewaard werden. Op een dag was oom Sjoerd komen waarschuwen dat er een razzia gehouden zou worden in Vorden en die nacht zou Hendrik Jan daarom in het lege stuk van dat kippenhok bij de spoorlijn slapen. Hij vond dat geen prettig idee zo alleen in het donker. Hij vroeg of Jan met hem mee ging. Zo hebben die beiden de nacht doorgebracht in het stro dat ritselde van de muizen en wat misschien nog meer.
Ach … even stond de tijd voor ons beiden stil.

Ja… Hendrik Jan was muzikaal en als je mama mocht geloven was dat de hele familie. Vaak vertelde ze over het zingen bij het orgel in de grote keuken bij de Boskamp. Hij speelde dus behalve orgel ook klarinet. Tja… en iedereen vond mij zoveel op Hendrik Jan lijken. Ik moest ook wel muzikaal zijn. Dus het orgel van Hendrik Jan was er. Dat stond breeduit mooi te glimmen en was duidelijk aanwezig in de voorkamer op de Boomgaard en werd iedere week eigenhandig door mama in de was gezet.
En Hetty moest op orgelles. Eerst gebeurde dat bij bakker Scholten thuis, je weet wel van de zwanenhalzen, zijn specialiteit. Dat was wat mij betreft al geen succes. Daarna kreeg ik les van een professionele leraar, dhr Vente uit Zutphen. Dat gebeurde bij Willy ten Broeke thuis. Daar kregen Willy en ik achter elkaar les. Ook geen succes. Ik vond er gewoon niks aan en dat oefenen al helemaal niet. Ik herinner me dat dhr Vente een leuk mopje wilde vertellen: Hij lag lekker achterover in het gras naar de wolken en de vogels te kijken en bedacht dat eigenlijk handiger was wanneer alle vogels koeien zouden zijn. Daar had je meer aan. Tot hij een poepje van een vogel in z’n oog kreeg. Toen was hij toch blij dat het niet zo was.
Een paar liederen kreeg ik er uiteindelijk in, waaronder: Neem Heer mijn beide handen, het lievelingslied van Hendrik Jan.
Ik had er zó genoeg van dat thuis besloten werd dat Diny nu maar op les moest. Hè.. gelukkig. Diny ging dus mee en ik vertelde dhr Vente dat Diny mijn plaats zou innemen. Dat had nog heel wat voeten in aarde, want er moest eerst een brief geschreven worden. Hij was nogal beledigd.
Diny heeft blijkbaar meer muzikaliteit geërfd. Ze heeft jaren een groepje buurvrouwen begeleid bij het instuderen van kerstliederen bij ons thuis en later bij de Kerstviering van de Lindese Vrouwenvereniging in het café van bakker van Asselt. Dat zingen was niet mooi te noemen maar er werd zoveel gevoel in gelegd met van die uithalen met name van mama en tante Toos Momberg dat me dat nu nog herinner als iets bijzonders.
Nu zingt Diny al jaren bij een koor in Eefde en ook bij een jaarlijks projectkoor waar ze één van de stevigste stemmen heeft, een mooie alt.
En ik…? In mijn schoolloopbaan heb ik veel en graag met de kinderen gezongen. Daar werd ik vrolijk van. De blokfluit heb ik leren gebruiken, maar daar bleef het bij. Mijn vroegere sopraan is veranderd in een tenor. Lastig!