hetty

Hoe verwerk je het verlies van je kind? Je staat er niet zo bij stil totdat je het om je heen ziet gebeuren … of je het in een niet te bevatten ogenblik zelf mee moet maken. Zoals wij het verdriet kennen bij het verlies door zelfdoding van onze jongste zoon Mark, zo overkwam dat Nicole toen het leven te zwaar werd voor haar dochter Lisa .

Zoals ik met veel woorden mijn ervaringen over de mooie en uiteindelijk moeilijke momenten in het boek Mark weer kon geven, zo deed Nicole dat in haar boekje over haar geliefde dochtertje Lisa. Ze schreef het uit liefde voor haar dochtertje en dat spreekt er helemaal uit.

De ondertitel geeft het aan: Waar liefde vleugels krijgt…. Het lijkt me heel helpend wanneer er in de omgeving zoiets vreselijks gebeurt en je dit prachtig geïllustreerde boekje kunt gebruiken als verwerking voor kinderen voor kinderen…. Nieuwsgierig geworden?

Onze taal verandert. Laatst las ik het stukje, ik bedoel de column, van Daniel Lohues. Die mag het ook graag over taal hebben, over onze Nedersaksische taal waarvan het Drents, Veluws, Stellingwerfs, Achterhoeks, Sallands, Twents en Gronings behoren. Veel Drenten hebben het over siepels als ze uien bedoelen. Niks mis mee toch. Maar langzamerhand wordt het toch uien, ook hier. Wat is er mis met siepels, vroeg Daniël zich toen af.

Toch ontstaan er vanzelf nieuwe woorden in de loop der tijd, soms halen ze zelfs de van Dale. Ik weet niet of er al foep in te vinden is. Niesje bezigde dat eens. ‘Als je plakjes komkommer te lang in de azijn legt gaat de foep er uit’, zo zei ze. De foep, we hebben er met elkaar…., ja ook moeder Siet, hartelijk om gelachen. Die had zelf ook van die woorden.

Nou ik kan je vertellen dat ook Wim erfelijk belast was, zowel met zijn ergernissen als zijn creativiteit met taal. Zo had hij een hekel aan vliegen, een erge hekel zelfs, net als zijn moeder. Die kon een vlieg zelfs met de hand uit de lucht grijpen en zat vaak met een opgevouwen krant in de hand klaar om toe te slaan.

Zo riep Wim die keer ineens: ’Geef mien dat houwiezer es an!’. Ik moest wel even denken, maar toen ik zijn blik naar die ene kleine vlieg zag gaan, wist ik het meteen: de vliegenmepper.

Voor ons als Nederlanders was ze ook aanwezig, de Queen. Ze was bevriend met ons eigen koningshuis en… nu was ze niet meer. Toen we eens op vakantie in Schotland waren hadden we een B en B geboekt in Drumbeg, een piepkein plaatsje boven Ullapool waar een ouder doktersechtpaar woonde. Wanneer ze zelf geen kinderen op bezoek hadden stonden ze open voor gasten. Ze deden het voor de gezelligheid want ze woonden heel afgelegen op de plek waar hij was opgegroeid en na hun werk in Inverness weer waren teruggekeerd naar hun geboortestreek. We werden ’s avonds uitgenodigd om bij te praten. Hijzelf was een van onze bevrijders in 1945 en was zelfs door Drenthe naar Groningen getrokken. Toen kwam het gesprek ook op hun Queen. Ze waren naar de opening van een brug geweest wat noordelijker. De Queen verrichtte de opening en de doktersvrouw werd bijna ontroerd toen ze over haar sprak: zo klein en zo eenvoudig zag ze er uit met regenkapje op. Ja, in Schotland was ze zeer geliefd.

Dit gedichtje kwam ik vanmorgen tegen. Ik vind het mooi!

Phillip came to me today,

and said it was time to go.

I looked at him and smiled

I whispered that, “I know.”

then turned and looked behind me,

and seen I was asleep.

All my Family were around me,

and I could hear them weep.

I gently touched each shoulder,

with Phillip by my side.

Then I turned away and walked,

with My Angel guide.

Phillip held my hand,

as he lead the way

to a world where Kings and Queens,

are Monarchs every day.

I was given a crown to wear,

or a Halo known by some.

The difference is up here,

they are worn by everyone.

I felt a sense of peace,

my reign had seen its end.

70 years I had served my Country,

as the peoples’ friend.

Thank you for the years,

for all your time and love.

Now I am one of two again,

in our Palace up above.

Author: Joanne Boyle

ARTIST: Murphys Sketches

‘Waar is Storm?’, vroeg Johan, die de overkapping vandaag af komt maken, als we aan de koffie toe zijn. Tja… Storm slaapt op zijn matje en hij is doof zodat hij niet hoorde dat we aan de koffie gingen. Toch gaat even later de kamerdeur voorzichtig verder open. Storm houdt van gezelligheid. Hij stond vanmorgen al vroeg bij het raam van de voordeur, hij wist dat er volk kwam. Aan zijn staart kan ik zien wanneer die in aantocht is. Ik denk even terug aan onze tijd met Tessa en Queeny, moeder en dochter.

Het was de zomer dat wij naar Andre Rieu zouden in Maastricht en daarna nog een weekje door met de caravan. De kaarten voor André Rieu had Wim voor zijn 70^e verjaardag gekregen. En daar kunnen we ook niet met twee honden aankomen. Tja… hoe moest dat nou. Mark ging toen zelf ook op vakantie.

Daar moest toch op tijd even over nagedacht worden. En dat nadenken was snel gebeurd. We vroegen gewoon Ben en Niesje of ze zin hadden om een weekje of langer hier te zijn. Wim pakte ogenblikkelijk de telefoon. “O… prima “, zei Niesje, “wij komen wel op die twee passen”. Toch gemakkelijk zo’n oppas op afroep. Ik voegde er maar meteen aan toe: ”De katten, kippetjes en de pony’s krijg je er ook bij”. Nee daar zaten Ben en Niesje niet mee. Zolang er tenminste geen pups te verzorgen waren hadden ze hier aan het Schoolpad een echt vakantiegevoel.
Wanneer ze hier oppasten kwam Mark tussen de middag wel eens even aan en soms vond hij ze nog in duster en pyjama in de grote stoelen bij het achterraam met de honden aan hun voeten. En als ze dan ’s middags op de fiets stapten voor een rondje Emmen en een cappuccino bij Bertje kwamen ze helemaal tot rust. En als ze op de terugweg langs Wielens kwamen stond buurvrouw hen al op te wachten en hield een kopje omhoog als teken: de koffie is klaar.
Op deze foto zou je bijna denken dat deze poefs voor de honden waren aangeschaft. Nee…ze hadden hun plekje zelf ontdekt omdat ze zo goed konden zien of hun baas er aan kwam. Slimme dames die twee… ?En wat is er trouwer dan een hond? Kunnen wij nog een voorbeeld aan nemen. Wat hebben we een mooie tijd gehad aan het Schoolpad en de hele familie genoot mee.

Tja… de poefs zijn er nog… nu aan de Torflang.

Wim mocht graag vertellen over zijn jeugd toen ze nog in ‘t Steegje woonden. Er tegenover was een hoge kerk. Daar woonde de dominee naast. Als ik het goed onthouden heb was het ds. Dondorp. Die had ook een stel jongens die nogal ondernemend waren. Zo  klommen die wel eens op het dak van die hoge kerk. Als Wims moeder zich daar zorgen om maakte en er van griezelde wees ze de dominee er op. Waarop die slechts antwoordde: ’ Ach ja… het zijn ook zulke dakhazen’. Daar moest ik even aan denken toen  hier aan de overkapping gewerkt werd. Deze Johan stond ook af en toe bovenop de ladder enge dingen te doen.

Ja, hier wordt gewerkt. Johan Kleinherenbrink herstelt mijn overkapping aan de voorkant. Een paar maanden geleden maakte een flinke rukwind flink wat schade. En laat deze Johan nu een zoon zijn van mijn collega aan de LTS, die de jongens leerde timmeren.

In plaats van een plaatje vervangen was de hele overkapping aan de beurt. Bovendien geeft het wat gezelligheid met koffie en thee en een praatje. Bovendien hoor ik behalve het boren en zaaggeluid  weer  een fluitje net als Gerhard dat ook laat horen als hij het naar de zin heeft. Ik ben nog niet helemaal af van mijn blaasontsteking en dit helpt mee om de dag door te komen. Was ik net blij dat het zolang goed was gegaan… nu is mijn herhalingsrecept verlopen. Na een jaar mogen ze geen nieuwe tabletten meer verstrekken. Gelukkig was de assistente  bereid om te overleggen met de huisarts voor een nieuw kuurtje. Zo beleef je altijd wat….

Nog even terug…..

Loeder is weer op jacht. Elke dag komt ze wel met haar buit langs. Gisteren was het een jong vogeltje… niet meer te redden. Eergisteren riep Wim me toe:’ Gauw, gauw, Loeder hef een grote vis in de bek, hee bewaegt nog’. Met stok, vanwege zijn onwillige heup, redt hij het niet op tijd. Dus ik mag rennen…. alweer te laat. ‘Lilleke rover’, roep ik haar nog na.

Gek is dat, als ze met een vogeltje of vis aan komt zetten krijgt ze er van langs, maar is het een muisje, zoals meestal, dan zeg je: ’Dank je wel Loeder, goed gedaan jochie’.

Elke morgen voeren we de vissen. Het is net of ze op je liggen te wachten in de hoek waar gevoerd wordt en dan is het een drukte van belang bij het verorberen van het voer. We strooien het wat van de kant af, want…. Inderdaad.. Loedertje zit onder de vlonder op een hoekje van de vijver te wachten of ze ergens bij kan. Wim strooide vanmorgen extra ver uit de hoek en Loeder liep even later verongelijkt weg. Jammer, geen medewerking vandaag…

In haar jonge jaren was ze een dikke stevige poes, maar nu ze toch ongeveer 15 of 16 jaar zal zijn, is ze behoorlijk slanker, maar zoals je merkt: er zit nog flink leven in. Ik hoor haar net in de keuken mauwen tegen Wim. ‘Wim, griep de katte efkes, dan maak ik een foto van jullie beiden, dat past wel mooi bi-j dit stuksken’. Wim grijpt Loeder en ik kom aanlopen met de camera. Dan zie ik dat hij net uit de douche nog in Adamskostuum loopt, al wel gehoorzaam met de kat op de arm. Dan heb ik het even niet meer…Ik lig al dubbel… Ik zie die foto al voor me. ‘Dat zal ik maar niet op de website zetten’, zeg ik.

Wim wijst op de krant:’Daor waarschuwt ze ok veur, anders geet dat ’t hele internet aover’. Och zoiets houden we maar even voor onszelf, toch? foto: Loeder in haar glorietijd…

Het was bijzonder om Berdena en nu ook Hank hier in Nederland te hebben. Zonet had ik Erna en ook Berdena nog aan de telefoon. Hun laatste dag. Ze gaan nog even Zutphen in, een prachtig stadje met veel oude elementen. Morgen stappen ze weer op het vliegtuig naar Minneapolis. Heel bijzonder was het aandenken aan Irene dat Hank voor zijn nichtjes meebracht als geschenk van Irene. Ik zag zijn emotie, herken het uit het eerste jaar na het overlijden van Wim toen alles in mij bezig was met het verwerken van ons leven samen, gemis èn dankbaarheid sprak hier ook uit.. Hij liet ons nog een foto van een prachtig schilderij van Irene zien, helemaal zoals ze was.  Ik kon een begin maken met het verwerkingsproces door het boekje ‘Ode aan Wim’ te schrijven met veel herinneringen aan wie hij was.

Hank had een briefje bij het aandenken, een cadeautje van Irene. Nadat ze in 2001 gepensioneerd waren uit het Amerikaanse leger had Irene het haken weer willen oppakken. Als kind had ze dat van haar moeder en oma geleerd, maar ze was het ontwend. Dus begon ze eerst met een dikke haakpen en dikkere draad. Daarna ging ze door. Na het overlijden van Irene vond Hank in een lade een hele hoeveelheid aan deze prachtige gehaakte kleedjes, elk kleedje weer anders. Berdena bracht hem op het idee dat dit prachtige cadeautjes waren van Irene aan de nichtjes en neven in Holland. En zo kregen we allemaal zo’n waardevol gehaakt kleedje.

Hoe bijzonder om onze nicht Berdena weer te zien en nu samen met broer Henri. Zomaar 10 dagen in de Achterhoek, het thuis van de familie Eggink op de Boskamp, dat in 1908 nog persoonlijk ontgonnen is door opa. De bewoner van kasteel de Wildenborch verkocht grote stukken land en opa was er op tijd bij. Herman, de oudste van de 10 kinderen wist al snel dat hij hier als boer geen toekomst zag en deed dat in de VS. Dat lukte hem en veel van zijn nazaten en onze familie heeft in Iowa en Minnesota een goed bestaan opgebouwd. We hadden Berdena al verschillende keren ontmoet, zowel in Nederland als in de VS en samen hebben we mooie trips kunnen maken samen nog met onze mannen Curtis en Wim en natuurlijk ben en Diny..

Het was Berdena’s wens om nog eens terug te komen en toen ze een familie-uitje maakten naar hun huisje aan een meer in Minnesota was Henri er ook bij. Hij verloor nog maar kort geleden zijn vrouw Irene. Zo besloten ze samen om….. gewoon te gaan. De Achterhoekse familie maakt er een feestje van waar ik gisteren ook bij kon zijn, samen met Gerhard. Hoe bijzonder was het ook dat nicht Ineke hier bij kon zijn, intussen 92 jaar oud. Er was veel om bij te praten. Wat mooi om zoveel kleinkinderen van de Groot Nuelend familie hier te zien. Bennie en Erna hadden hun huis voor deze gelegenheid flink ingericht voor de van oorsprong  Egginkjes, zowel groot als klein. Er werd gepraat, de oude film van Cor Jekel bekeken, nog uit 1955.

Het was een bijzondere dag voor iedereen.

Foto: De vier Berendina’s: Erna, Diny, Ineke en Berdena

‘Hoe oud bent u geworden, als ik vragen mag?’ Dat mocht… ‘ik was toen 74… ik kon je oma zijn.’ ‘Mijn oma is jonger, ik denk 66’, antwoordt Janneke. Zij kwam een tijdje bij ons in het appartementje in de schuur aan het Schoolpad wonen. Tja… dan begin je je toch echt oud te voelen. Ach… intussen is Janneke ook al getrouwd en heeft een paar prachtige kinderen.

Waarschijnlijk keek ik vroeger net zo naar mijn ooms en tantes en dat waren er heel wat. Allemaal familie, maar toch zo heel verschillend. Ik zit ze eens stuk voor stuk voor de geest te halen. Moeder Coba zei wel eens: in de familie Eggink zijn er twee soorten, de warme en de uiterlijk wat koelere. Dat betekende niet dat ze minder aardig waren, maar je zag minder emotie. Ik herkende het meteen. Er werd over moeilijke familiezaken gepraat zonder dat je tranen zag. Bij de Bijenhofjes waren ze allemaal wat dat betreft hetzelfde, de warmte straalde er van af èn de emotie, geen twijfel mogelijk. Tante Hermien was de topper wat emoties betrof, gevolgd door mama als goede tweede.

Bij de Eggink familie zag ik die warmte het duidelijks bij Jo, Heintje, Jan en Bram. Maar humor hadden ze allemaal. Toen dit voorjaar als laatste Bram overleed, vertelden de kleinkinderen over hun jeugd met Bram en Betty. Ze vertelden dat ze vaak mee mochten in de Suzuki. Betty en Bram zeiden dan steeds dat ze het knopje op het dashboard zochten. ‘Wat voor knopje dan, Bram?’ ‘O.. dat is het speciale knopje van de vleugels, vliegtuigvleugels. Als ik op dat knopje druk komen die er aan beide kanten uit en gaan we vliegen… hopla de lucht in….’. Spanning en sensatie voor die kinderen. Maar telkens was er iets waardoor het mis ging, ze konden het knopje zo gauw niet vinden of er kwam net verkeer aan, de wind stond verkeerd of er stonden net bomen langs de weg. Zo jammer hè, dat het net niet lukte. Altijd ging het precies op het laatste moment nog mis … Dankbare herinneringen aan een geliefde opa en oma, vonden ze.

En zo heb ik die ook aan al die ooms en tantes, opa’s en opoes en natuurlijk onze moeder en de beide vaders.

Foto: Jo en Heintje